+321 123 4567
info@test.com

Endüstriyel Dağcılık Personel Belgelendirme Süreci – IRATA & SPRAT Farkları

Endüstriyel Dağcılık (Rope Access), günümüzde yüksek yapı bakımlarından endüstriyel tank temizliğine, rafineri çalışmalarından telekom kulelerine kadar birçok sahada tercih edilen güvenli bir erişim yöntemidir. Bu alanda çalışacak personelin, uluslararası geçerliliğe sahip sertifikalara sahip olması yasal ve teknik olarak zorunludur.

Dünya çapında kabul gören iki büyük belgelendirme sistemi:

  • IRATA (Industrial Rope Access Trade Association – İngiltere)

  • SPRAT (Society of Professional Rope Access Technicians – ABD)

Bu iki sistem birbirine çok benzer olsa da eğitim yapısı, sınav süreci ve küresel yaygınlık açısından önemli farklar içerir.

Bu rehberde endüstriyel dağcılıkta belgelendirme sürecini, seviyeleri, eğitim gerekliliklerini ve IRATA & SPRAT arasındaki tüm farkları profesyonel bir bakışla inceleyeceksiniz.

1. Endüstriyel Dağcılık Sertifikasyonuna Neden İhtiyaç Var?

Rope Access, geleneksel iskele veya vinç yöntemlerine göre çok daha güvenli kabul edilir. Bunun nedeni:

  • Standart ekipman kullanımı

  • Çift hatlı emniyet sistemi

  • Eğitimli personel zorunluluğu

  • Kayıt altına alınmış kurtarma prosedürleri

  • Belgelendirme ve düzenli denetimler

Bu nedenle Avrupa, Amerika ve birçok ülke, endüstriyel dağcılık işlerinde sertifikasız personel çalıştırılmasını yasaklamıştır.

Türkiye’de de yüksek riskli işlerde yüksekte çalışma yetkinliği + Rope Access sertifikası talep edilmektedir.

2. IRATA Eğitim ve Belgelendirme Sistemi

IRATA dünya çapında en çok tanınan Rope Access sertifikasyonudur.
Özellikle:

  • İnşaat

  • Petrokimya

  • Rafineri

  • Enerji

  • Offshore platformları

  • Yüksek bina bakım işleri

gibi sektörlerde tercih edilir.

2.1. IRATA Seviyeleri

Level 1 – Technician (Başlangıç Seviye)

  • Tüm manevraları yapabilir

  • Basit kurtarma uygulamalarını gerçekleştirebilir

  • Her zaman Level 3 gözetiminde çalışır

Eğitim süresi: 5 gün + Sınav
Deneyim şartı: Yok

Level 2 – Experienced Technician

  • Daha karmaşık sistemler kurabilir

  • Yük taşıma (hauling) sistemleri uygulayabilir

  • Kurtarma senaryolarını tek başına yönetebilir

Gereklilikler:

  • Level 1’de en az 12 ay

  • En az 1.000 saat kayıtlı çalışma

Level 3 – Supervisor

  • Tüm operasyonlardan sorumludur

  • Risk analizi ve iş planlaması yapabilir

  • Kurtarmanın tüm safhalarını yönetir

  • Eğitim ve saha denetimi yapabilir

Gereklilikler:

  • Level 2’de en az 12 ay

  • En az 1.000 saat kayıtlı çalışma

  • Gelişmiş teknik ve teorik sınav

2.2. IRATA Sınav Süreci

Sınav IRATA tarafından yetkilendirilmiş bağımsız bir denetçi tarafından uygulanır.

Sınav içerikleri:

  • Pratik manevralar

  • Çift hat kullanımı

  • Kurtarma senaryoları

  • İple yük taşıma sistemleri

  • Teorik bilgi testi

Başarılı olan aday 3 yıl geçerli IRATA sertifikasını alır.

3. SPRAT Eğitim ve Belgelendirme Sistemi

SPRAT, özellikle Kuzey Amerika merkezli bir sistemdir.
ABD’de telekom kuleleri, cam bakım işleri, endüstriyel tesisler ve enerji sektöründe yaygındır.

3.1. SPRAT Seviyeleri

Sistem IRATA’ya benzer şekilde üç seviyeden oluşur:

Level I – Rope Access Worker

  • Temel Rope Access manevraları

  • Çift hat sistemi

  • Basit kurtarma

Level II – Rope Access Technician

  • Karmaşık iniş ve çıkışlar

  • Yatay çalışma

  • Yük taşıma sistemleri

  • Kurtarma yönetimi

Level III – Rope Access Supervisor

  • Operasyon planlama

  • Risk yönetimi

  • Kurtarma prosedürü

  • Ekip denetimi

3.2. SPRAT Sınav Sistemi

SPRAT’da sınav aynı gün içinde yürütülür:

  • Eğitimci + denetçi birlikte süreci yönetir

  • Pratik test + teorik değerlendirme

  • Açık ve net puanlama sistemi

Sertifika 3 yıl geçerlidir.

4. IRATA & SPRAT Arasındaki 12 Temel Fark

Aşağıdaki tablo, iki sistem arasındaki kritik farkları özetler:

1) Coğrafi Yaygınlık

Kriter IRATA SPRAT
Dünya geneli tanınırlık ✔✔✔ En yaygın ✔ Daha çok ABD & Kanada
Offshore sektöründe tercih ✔✔✔ ✔
Avrupa projelerinde kabul ✔✔✔ ✔ (daha sınırlı)

IRATA global projelerde baskın olarak tercih edilir.

2) Eğitim Yapısı

  • IRATA: 5 gün eğitim + ayrı gün bağımsız sınav

  • SPRAT: Eğitim + aynı gün sınav yapılabilir

3) Denetçi Modeli

  • IRATA: Bağımsız denetçi zorunludur

  • SPRAT: Eğitimci ve denetçi aynı kurum içinde olabilir

4) Deneyim Saatleri

IRATA daha katıdır:

  • Level 1 → Level 2 için: 1.000 saat

  • Level 2 → Level 3 için: 1.000 saat

SPRAT’ta saat gerekliliği daha esnek olabilir.

5) Saha Denetimleri

IRATA saha denetimlerini sık yapar.
SPRAT denetimleri daha seyrektir.

6) Kurtarma Senaryoları

IRATA, kurtarma zorunluluğunu daha detaylı değerlendirir.

7) Belgelerin Uluslararası Kabulü

  • IRATA: Global projelerde “standart” kabul

  • SPRAT: ABD merkezli şirketlerde yoğun kullanılmakta

8) Eğitim Merkezlerinin Sayısı

  • IRATA dünya genelinde daha fazla akredite eğitim merkezine sahiptir.

  • SPRAT eğitim merkezleri daha sınırlıdır.

9) Yenileme Süreci

Her iki sertifika da 3 yılda bir yenilenir.
Ancak IRATA yenileme sürecinde daha katı uygulamalar içerir.

10) Endüstriyel Ağır İşlerde Kullanım

IRATA daha çok tercih edilir:

  • Rafineri

  • Tank temizliği

  • Çimento tesisleri

  • Offshore platformlar

  • Yüksek bina bakımı

SPRAT ise:

  • Telekom kuleleri

  • Cam silme

  • Hafif bakım sektörlerinde yaygındır.

11) İşveren Tercihi

Uluslararası ihalelerde IRATA çoğunlukla şart koşulur.
Kuzey Amerika içi projelerde SPRAT daha yaygındır.

12) Eğitim Felsefesi

  • IRATA: “Saha denetimi + saat kayıt zorunluluğu + bağımsız sınav”

  • SPRAT: “Pratik yeterlilik + erişilebilir sınav modeli”

5. Sertifika Süreci Kaç Gün Sürer?

Seviye IRATA SPRAT
Level 1 5 gün + sınav 4–5 gün + aynı gün sınav
Level 2 5 gün + sınav 4–5 gün + sınav
Level 3 5 gün + sınav 4–5 gün + sınav

Her iki sertifikada da 3 yıllık geçerlilik süresi bulunur.

6. IRATA mı, SPRAT mı Daha İyi?

Kısa cevap: İkisinin de standardı çok yüksektir.
Doğru seçim, çalışılacak sektör ve coğrafyaya göre değişir:

IRATA Tercih Edilmesi Gereken Durumlar

  • Uluslararası inşaat projeleri

  • Offshore platformlar

  • Petrokimya ve rafineri tesisleri

  • Yüksek bina cephe bakım işleri

  • Avrupa ve Orta Doğu projeleri

SPRAT Tercih Edilmesi Gereken Durumlar

  • ABD merkezli projelerde çalışacaklar

  • Telekom kuleleri ve hafif bakım işleri

  • Aydınlatma ve kamera montajı ekipleri

  • Kule tırmanış sektörü

7. Türkiye’de Hangisi Daha Yaygın?

Türkiye’de:

  • Büyük endüstriyel tesisler

  • Yüksek bina bakım firmaları

  • Offshore bağlantılı şirketler

ağırlıklı olarak IRATA sertifikalı personel talep etmektedir.
SPRAT ise son yıllarda artış gösteriyor ancak kullanım alanı daha sınırlıdır.

8. Hangi Sertifikayı Almalı? – Profesyonel Öneri

Eğer hedefin:

  • Endüstriyel bakım

  • Offshore

  • Yüksek katlı bina çalışmaları

  • Uluslararası projeler

ise IRATA Level 1 → Level 3 yolunu izlemek en doğru seçimdir.

Eğer:

  • ABD odaklı telekom kule işleri

  • Kamera & anten montaj sektöründe çalışma

planlıyorsan SPRAT da doğru bir seçim olabilir.

IRATA & SPRAT, Endüstriyel Dağcılığın Belkemiğidir

Her iki sistem de:

  • Modern güvenlik protokollerinin standardını belirler

  • Eğitimli ve sertifikalı personeli zorunlu kılar

  • Endüstriyel çalışma ortamında riskleri en aza indirir

Ancak IRATA, küresel kabul görme açısından daha baskındır ve çoğu büyük ölçekli işveren tarafından “gold standard” olarak değerlendirilir.

Doğru sertifikasyon, hem kişisel kariyer hem de firmalar için kritik güvenlik ve kalite avantajı sunar.